Na diecie bezglutenowej jesz produkty naturalnie wolne od glutenu – ryż, kukurydzę, grykę, proso, amarantus, komosę ryżową, ziemniaki, warzywa, owoce, mięso, ryby, jaja i nabiał naturalny – a unikasz pszenicy, orkiszu, żyta, jęczmienia, zwykłego owsa i wszystkiego, co z nich powstaje. Według Narodowego Centrum Edukacji Żywieniowej NIZP-PZH osoba z celiakią musi stosować dietę bezglutenową restrykcyjnie przez całe życie. Taka osoba powinna też wybierać zboża naturalnie bezglutenowe, takie jak ryż czy gryka, z napisem „bezglutenowy”, bo mogą być zanieczyszczone glutenem.
Nie dla każdego dieta bezglutenowa oznacza jednak to samo. Dla osoby z celiakią szkodliwy bywa nawet okruch chleba na wspólnej desce. Dla kogoś, kto ogranicza gluten z własnego wyboru, liczy się głównie to, żeby jadłospis pozostał różnorodny i dostarczał wszystkich potrzebnych składników odżywczych. Dieta bezglutenowa w tych dwóch sytuacjach wymaga innego poziomu ostrożności, dlatego warto je rozróżnić, zanim zaczniesz robić listę zakupów.
Z tego artykułu dowiesz się, jakie produkty bezglutenowe wybierać, gdzie ukrywa się gluten, jak czytać etykiety i co oznacza przekreślony kłos. Piszemy też wprost, dla kogo jest wariant gluten free w dietach Love Catering, a dla kogo nie. Wszystkie nasze diety powstają na jednej linii produkcyjnej, więc występuje zanieczyszczenie glutenem. Nie są przeznaczone dla osób z celiakią ani z alergią na pszenicę.
| | Czas czytania: ~11 minut
Dieta bezglutenowa polega na całkowitym wyeliminowaniu glutenu, czyli mieszaniny białek zawartych w pszenicy, życie i jęczmieniu. Według NCEŻ NIZP-PZH stosuje się ją przy celiakii, chorobie Dühringa, nieceliakalnej nadwrażliwości na gluten i alergii na gluten. Alergię na gluten w nazewnictwie medycznym nazywa się alergią na pszenicę. Przy celiakii dieta obowiązuje ściśle i dożywotnio.
Dieta bezglutenowa należy do diet eliminacyjnych. Prawo unijne definiuje gluten precyzyjnie. Rozporządzenie wykonawcze Komisji (UE) nr 828/2014 opisuje go jako frakcję białka pszenicy, żyta, jęczmienia, owsa lub ich odmian krzyżowych, która nie rozpuszcza się w wodzie ani w roztworze soli (EUR-Lex). Pod pojęciem „pszenica” to samo rozporządzenie rozumie wszystkie gatunki z rodzaju Triticum, w tym pszenicę durum, orkisz i pszenicę khorasan.
Gluten jest szczególnie niebezpieczny dla osób, które chorują na:
Przy celiakii gluten wywołuje nieprawidłową reakcję układu odpornościowego, która uszkadza kosmki jelita cienkiego. Dieta bezglutenowa wygląda inaczej w zależności od rozpoznania. Według NCEŻ celiakię leczy się ścisłą dietą bezglutenową, a alergię na pszenicę eliminacją pszenicy. Osoby z celiakią muszą wystrzegać się także produktów, które mogą zawierać śladowe ilości glutenu, bo dieta w celiakii zakłada wyeliminowanie glutenu „nawet jego śladowych ilości”. Przy nieceliakalnej nadwrażliwości na gluten ścisła dieta, taka jak w celiakii, nie jest polecana u wszystkich chorych. W tej grupie niewielkie ilości glutenu mogą być tolerowane, a zmiany w diecie warto wprowadzać z pomocą lekarza i dietetyka.
Zanim zrezygnujesz z glutenu, zrób badania. NCEŻ nie zaleca eliminacji glutenu przed postawieniem diagnozy. Zbyt wczesne rozpoczęcie diety bezglutenowej może zafałszować wyniki i doprowadzić do błędnego rozpoznania.
Dieta bezglutenowa pomaga w chorobach autoimmunologicznych przede wszystkim wtedy, gdy towarzyszy im celiakia. Celiakia częściej niż w populacji ogólnej współistnieje z innymi chorobami autoimmunologicznymi, m.in. z cukrzycą typu 1, autoimmunologicznym zapaleniem tarczycy i autoimmunizacyjnym zapaleniem wątroby. Przykładem jest choroba Hashimoto.
Według NCEŻ związek między celiakią a chorobą Hashimoto jest dobrze udokumentowany, a względnie duży odsetek osób z autoimmunizacyjnym zapaleniem tarczycy choruje także na celiakię (materiał z 2019 r.). U osób z obiema chorobami całkowita eliminacja glutenu obniża zarówno przeciwciała typowe dla celiakii, jak i te, które atakują komórki tarczycy. Ten sam materiał podaje jednak, że u osób bez celiakii brakuje wystarczających dowodów na skuteczność diety bezglutenowej w leczeniu Hashimoto, a wykluczenie glutenu nie wpływa na czynność tarczycy.
Jeśli chorujesz na chorobę autoimmunologiczną i rozważasz dietę bezglutenową, najpierw poproś lekarza o diagnostykę w kierunku celiakii. Stosowanie diety bezglutenowej w chorobach autoimmunologicznych bez rozpoznanej celiakii, alergii albo nadwrażliwości na gluten traktuj jako decyzję medyczną, nie jako sposób na samoleczenie.
Dieta bezglutenowa nie jest zdrowsza od zwykłej, jeśli nie masz wskazań medycznych. Eksperci NCEŻ NIZP-PZH piszą wprost, że „gluten zdrowym ludziom nie szkodzi, podobnie jak dobrze zbilansowana dieta bezglutenowa”. Ważne jest tu słowo „zbilansowana”.
Źle ułożona dieta bezglutenowa grozi niedoborami. Według NCEŻ chodzi przede wszystkim o błonnik pokarmowy, witaminy z grupy B, żelazo, cynk i selen, których dobrym źródłem są zboża glutenowe. Produkty bezglutenowe bywają też bardziej kaloryczne. W tym samym materiale NCEŻ podaje, że 100 g bagietki bezglutenowej dostarcza 373 kcal, a 100 g tradycyjnej bagietki 283 kcal. Sama dieta bezglutenowa nie odchudza.
Jeśli rozważasz rezygnację z glutenu bez rozpoznanej choroby, porozmawiaj najpierw z dietetykiem. W Love Catering możesz skorzystać z bezpłatnej konsultacji dietetycznej. Więcej o samym białku i jego działaniu przeczytasz w artykule gluten – czym jest i komu może szkodzić.
Na diecie bezglutenowej jesz zboża naturalnie bezglutenowe – ryż, kukurydzę, grykę, proso, amarantus, komosę ryżową i teff – oraz nieprzetworzone warzywa, owoce, mięso, ryby, jaja, rośliny strączkowe, ziemniaki i nabiał naturalny. Produkty bezglutenowe to te, w których gluten naturalnie nie występuje, oraz takie, z których usunięto go w procesie technologicznym.
Na co dzień dieta bezglutenowa może wyglądać bardzo zwyczajnie. Serwis pacjent.gov.pl, redagowany przez NFZ, wymienia jako naturalnie bezglutenowe dania kluski śląskie, zupę pomidorową z ryżem, pieczone mięsa i ryby, surówki i świeże owoce. Naleśniki, pierogi czy ciasta też zostają w menu, tylko w wersji z mąk bezglutenowych.
Wśród zbóż i nasion bezpiecznych na diecie bezglutenowej są:
Uwagi wymagają też zboża naturalnie bezglutenowe kupowane w zwykłym sklepie. Według NCEŻ ryż, kasza gryczana i jaglana, mąki ryżowe, gryczane i kukurydziane oraz skrobia ziemniaczana mogą zostać zanieczyszczone glutenem podczas uprawy, transportu, pakowania albo magazynowania. Osoba z celiakią bezpieczniej wybierze te produkty z napisem „bezglutenowy”.
Do jadłospisu na diecie bezglutenowej możesz też włączyć:
Nieprzetworzone mięso, jaja, mleko czy świeże warzywa zwykle nie mają napisu „bezglutenowy”, bo gluten naturalnie w nich nie występuje. NCEŻ tłumaczy, że producent nie może oznaczyć jako bezglutenowego np. mleka jednej marki, skoro praktycznie żadne mleko glutenu nie zawiera. Brak oznaczenia na takich produktach nie jest więc sygnałem ostrzegawczym.
Zwykły owies nie jest bezpieczny na ścisłej diecie bezglutenowej, bo bywa zanieczyszczony pszenicą, żytem albo jęczmieniem. Rozporządzenie (UE) nr 828/2014 wskazuje, że głównym powodem do niepokoju jest właśnie zanieczyszczenie owsa podczas zbiorów, transportu, przechowywania i przetwarzania.
Inaczej jest z owsem przygotowanym specjalnie dla osób na diecie bezglutenowej. Według tego samego rozporządzenia owies w żywności oznaczonej jako bezglutenowa musi być specjalnie wyprodukowany, przygotowany lub przetworzony, a jego zawartość glutenu nie może przekraczać 20 mg/kg. Rozporządzenie zaznacza też, że większość osób nietolerujących glutenu może jeść owies bez negatywnych skutków, ale wciąż trwają badania w tej sprawie. Czy włączyć certyfikowane płatki owsiane do diety bezglutenowej, ustal z lekarzem prowadzącym albo dietetykiem.
Pieczywo i makaron na diecie bezglutenowej zastępujesz wersjami z mąk bezglutenowych albo daniami, które chleba nie potrzebują. Na śniadanie sprawdzą się wafle ryżowe lub kukurydziane, placki z bezglutenowej mąki gryczanej, jaglanka albo jajecznica z warzywami. Makaron pszenny zamienisz na ryżowy, gryczany lub kukurydziany z oznaczeniem „bezglutenowy”, a kaszę jęczmienną na gryczaną albo jaglaną.
Serwis pacjent.gov.pl (NFZ) wymienia także mąki z migdałów, kokosa, soi, fasoli, kasztanów, łubinu i chleba świętojańskiego oraz makarony z mąki migdałowej, kokosowej, sojowej i fasolowej. Ostrożnie jednak z gotowym pieczywem bezglutenowym. Według NCEŻ produkty bezglutenowe często są wysoko przetworzone i mogą zawierać więcej tłuszczu i cukrów prostych, a mniej błonnika, dlatego warto sięgać po nie z umiarem.
Z diety bezglutenowej wykluczasz pszenicę we wszystkich odmianach (orkisz, samopszę, płaskurkę, kamut), żyto, jęczmień, pszenżyto i zwykły owies oraz każdy produkt, który z nich powstaje. Według NCEŻ żadna obróbka – ani technologiczna, ani termiczna – nie pozbawia glutenu szkodliwego wpływu na osoby chore.
Produkty glutenowe, których unikasz na diecie bezglutenowej, to przede wszystkim:
Do produktów glutenowych należą też potrawy panierowane, zasmażki i zupy zagęszczane mąką pszenną. Tu gluten nie jest składnikiem głównym, ale wystarczy łyżka mąki w sosie, żeby danie przestało być bezglutenowe.
Gluten ukrywa się w wielu produktach przetworzonych, które na pierwszy rzut oka wydają się bezpieczne. Według NCEŻ przemysł spożywczy stosuje go jako nośnik aromatów i przypraw oraz substancję stabilizującą, zagęszczającą, emulgującą i wiążącą wodę. Dlatego pojawia się w produktach, w których mało kto spodziewa się zboża.
NCEŻ wymienia wśród produktów, do których często dodaje się gluten:
Na tej liście nie ma zwykłego twarogu ani sera żółtego. Ryzyko dotyczy przede wszystkim serków kanapkowych z dodatkami smakowymi, serków topionych i mielonych serów białych do serników. Robiąc zakupy, zwracaj uwagę na dokładny skład, nawet przy produktach kupowanych od lat. Według NCEŻ producenci zmieniają receptury, dlatego osoba z celiakią powinna sprawdzać skład przy każdym zakupie.
Produkt z napisem „bezglutenowy” zawiera najwyżej 20 mg glutenu na kilogram, bo tak stanowi rozporządzenie wykonawcze Komisji (UE) nr 828/2014, stosowane od 20 lipca 2016 roku. Przekreślony kłos to dodatkowy, licencjonowany znak. Sama grafika bez słowa „bezglutenowy” nie wystarcza.
Rozporządzenie 828/2014 dopuszcza na etykiecie dwa sformułowania o glutenie (EUR-Lex, stan na 24 września 2026):
| Napis na opakowaniu | Zawartość glutenu | Dla osoby z celiakią |
|---|---|---|
| „bezglutenowy” | nie więcej niż 20 mg/kg (20 ppm) w produkcie sprzedawanym konsumentowi | tak – to podstawowe oznaczenie, którego szukasz |
| „o bardzo niskiej zawartości glutenu” | nie więcej niż 100 mg/kg, dotyczy produktów ze składnikami z pszenicy, żyta, jęczmienia lub owsa specjalnie przetworzonymi w celu zmniejszenia glutenu | nie – NCEŻ wskazuje, że żywność niskoglutenowa nie jest zalecana osobom z celiakią |
| „może zawierać śladowe ilości glutenu”, „w zakładzie pakowane są produkty zawierające gluten” | nie wiadomo – ostrzeżenie jest dobrowolne | nie – serwis pacjent.gov.pl (NFZ) zaleca bezwzględnie unikać takiej żywności |
Według serwisu pacjent.gov.pl, redagowanego przez NFZ, licencjonowany znak przekreślonego kłosa mogą mieć produkty bezglutenowe spełniające standardy AOECS, czyli Stowarzyszenia Europejskich Towarzystw Celiakii. W Polsce licencji na ten znak udziela Polskie Stowarzyszenie Osób z Celiakią i na Diecie Bezglutenowej. Produkt z licencjonowanym kłosem jest regularnie badany na zawartość glutenu, a zakład, który go wytwarza, przechodzi niezależny audyt.
NCEŻ ostrzega przed jednym nieporozumieniem. Przepisy nie określają wyglądu znaku graficznego, więc producent może umieścić własny rysunek kłosa także na produkcie, który nie spełnia normy bezglutenowej. Liczy się napis „bezglutenowy”. Brak ostrzeżenia o śladach glutenu też nie dowodzi, że produkt jest bezpieczny, bo takie ostrzeżenie jest dobrowolne.
Zanieczyszczenia glutenem w kuchni unikasz, oddzielając produkty i przybory do diety bezglutenowej od tych, które mają kontakt z mąką pszenną. Nawet śladowa ilość glutenu na nożu, desce do krojenia czy w tosterze może mieć poważne konsekwencje dla osoby z celiakią.
Według NCEŻ (materiał o organizacji bezpiecznej kuchni) najważniejsze zasady wyglądają tak:
Ta sama zasada obowiązuje, gdy stosujesz dietę bezglutenową poza domem. NCEŻ radzi osobom z celiakią, które obawiają się posiłków z miejsc, gdzie gotuje się też tradycyjne dania, wybierać te, w których przygotowuje się wyłącznie dania bezglutenowe. Dotyczy to także cateringu dietetycznego.
Wariant gluten free w dietach Love Catering jest dla osób, które ograniczają gluten albo mają nietolerancje pokarmowe. Nie jest przeznaczony dla osób z celiakią ani z alergią na pszenicę. Wszystkie diety powstają na jednej linii produkcyjnej, więc występuje zanieczyszczenie glutenem.
Przy celiakii dieta bezglutenowa wymaga ścisłego unikania glutenu i zanieczyszczeń krzyżowych. Tego warunku nasze posiłki nie spełniają. Jeśli masz celiakię, wybieraj produkty z napisem „bezglutenowy”, a przy jedzeniu poza domem miejsca, które gotują wyłącznie bez glutenu. Licencjonowany znak przekreślonego kłosa jest dodatkowym potwierdzeniem, a nie warunkiem.
Jeśli ograniczasz gluten z innych powodów, wariant bez glutenu znajdziesz w kilku dietach Love Catering:
| Dieta | Kaloryczność | Posiłki dziennie | Wersja bez glutenu |
|---|---|---|---|
| Balance | 1200–2500 kcal | 3–5 | wariant gluten free oraz gluten & lacto free (bez glutenu i laktozy) |
| Sport | 1500–3500 kcal | 3–6 | wariant gluten free |
| Dairy Free | 1200–2500 kcal | 3–5 + Herbal Cold Brew | dieta bez glutenu, laktozy i nabiału – obowiązuje ją ta sama uwaga o zanieczyszczeniu glutenem |
Wariant gluten & lacto free przyda się, gdy oprócz glutenu ograniczasz też laktozę. O tym, jak wygląda sama dieta bez laktozy, piszemy w artykule dieta bezlaktozowa – co należy o niej wiedzieć. Menu planują dietetyczki Julia Kaczmarczyk i Michalina Kwaczała, a posiłki w jadłospisie wymieniasz bezpłatnie i bez limitu. Kaloryczność, wariant i dni dostawy zmieniasz najpóźniej dwa dni wcześniej do godziny 20:00. Zmiany na niedzielę wprowadzasz do czwartku. Pełną ofertę znajdziesz na stronie wszystkich diet Love Catering.
Nie wiesz, który wariant i jaka kaloryczność będą dla Ciebie właściwe? Zapisz się na bezpłatną konsultację dietetyczną przez formularz albo pod numerem +48 12 444 70 21. Dietetyczka pomoże Ci je dobrać.
Na diecie bezglutenowej nie wolno jeść pszenicy w żadnej odmianie (także orkiszu), żyta, jęczmienia, pszenżyta i zwykłego owsa ani produktów z nich, czyli zwykłego pieczywa, makaronu pszennego, kaszy manny, kuskusu, pęczaku, większości musli, słodu jęczmiennego, kawy zbożowej, zwykłego piwa i sosu sojowego bez oznaczenia „bezglutenowy”. Przy produktach przetworzonych, np. wędlinach czy sosach, zawsze sprawdzaj skład.
Zamiast zwykłego chleba jedz pieczywo z napisem „bezglutenowy”, wafle ryżowe lub kukurydziane, placki z bezglutenowej mąki gryczanej albo dania, które pieczywa nie potrzebują, np. jaglankę czy jajecznicę z warzywami. Gotowe pieczywo bezglutenowe jest często wysoko przetworzone, więc w dobrze zbilansowanej diecie bezglutenowej traktuj je jako dodatek, a nie podstawę jadłospisu.
Na obiad na diecie bezglutenowej sprawdzą się pieczone mięso albo ryba z ziemniakami, kaszą gryczaną lub ryżem i surówką, zupa pomidorowa z ryżem czy kluski śląskie. Serwis pacjent.gov.pl (NFZ) wymienia te dania jako naturalnie bezglutenowe. Unikaj panierki, zasmażki i sosów zagęszczanych mąką pszenną.
Sama jajecznica nie ma glutenu, bo jaja, masło i olej są naturalnie bezglutenowe. Gluten może się w niej pojawić przez dodatki, np. kiełbasę, parówki czy wędlinę, do których często dodaje się gluten, albo przez patelnię i deskę używane wcześniej do produktów z mąką pszenną. Jeśli masz celiakię, dieta bezglutenowa musi być u Ciebie ścisła, więc zwracaj uwagę na oba źródła.
Przy Hashimoto bez celiakii, alergii ani nadwrażliwości na gluten zwykle nie ma potrzeby rezygnować z glutenu. Według NCEŻ NIZP-PZH brakuje wystarczających dowodów, że dieta bezglutenowa pomaga w leczeniu Hashimoto u osób bez celiakii. Ponieważ celiakia częściej niż w populacji ogólnej współistnieje z Hashimoto, warto zrobić badania w kierunku celiakii.
Dieta bezglutenowa sama nie odchudza. NCEŻ NIZP-PZH podkreśla, że za przyrost masy ciała odpowiada nadwyżka kalorii, a nie gluten. Część produktów bezglutenowych jest wręcz bardziej kaloryczna, np. 100 g bagietki bezglutenowej to 373 kcal wobec 283 kcal w tradycyjnej. Według NCEŻ, jeśli ktoś na diecie bezglutenowej chudnie, to głównie dlatego, że wyklucza tradycyjne produkty zbożowe i nie zastępuje ich bezglutenowymi odpowiednikami.
Dieta pudełkowa gluten free w Love Catering nie jest przeznaczona dla osób z celiakią ani z alergią na pszenicę. Wszystkie diety powstają na jednej linii produkcyjnej, więc występuje zanieczyszczenie glutenem. Nasz wariant bez glutenu jest dla osób, które ograniczają gluten albo mają nietolerancje pokarmowe. Przy celiakii wybieraj produkty z napisem „bezglutenowy”. Licencjonowany znak przekreślonego kłosa jest dodatkowym potwierdzeniem.
Jak wybrać catering dietetyczny? Najpierw ustalasz cel, kaloryczność i liczbę posiłków, potem sprawdzasz skład, jadłospis i dostawy, a dopiero na końcu porównujesz ceny. Catering dietetyczny to usługa dostarczania gotowych, zbilansowanych posiłków o określonej kaloryczności i składzie, które mają wspierać konkretny cel, na przykład redukcję masy ciała, poprawę wyników sportowych albo uporządkowanie jedzenia w ciągu dnia. Wybór diety pudełkowej zaczyna się więc od Twoich potrzeb, a nie od nazwy diety. Źle ustawione […]
Czytaj dalej
Dzień z cateringiem dietetycznym to uporządkowany rytm posiłków, w którym rano odbierasz zestaw na cały dzień, a potem jesz w zaplanowanych odstępach – bez zakupów, gotowania i decydowania w biegu, co zjeść. Największa zmiana dotyczy nie smaku, lecz organizacji: gotowe porcje ułatwiają utrzymanie regularności, a regularne posiłki stabilizują apetyt i ograniczają napady głodu. W praktyce taki dzień składa się z kilku powtarzalnych elementów. Najpierw logistyka dostawy i szybkie ułożenie posiłków w lodówce, potem jedzenie […]
Czytaj dalej
Catering dietetyczny warto wybrać wtedy, gdy w zdrowym jedzeniu przeszkadza Ci brak czasu i nieregularny dzień, a nie brak wiedzy. Gotowe posiłki o dobranej kaloryczności przyjeżdżają pod drzwi, więc łatwiej jeść o stałych porach. Dieta pudełkowa ma też ograniczenia. Opisuje je Narodowe Centrum Edukacji Żywieniowej (NCEŻ) w artykule „Diety pudełkowe pod lupą dietetyka” z 16 lutego 2022 roku. Catering to dostawa gotowych posiłków ułożonych pod określoną kaloryczność i rodzaj diety. Zamówienie, produkcję i dostawę […]
Czytaj dalejZapisz się do newslettera LOVE i bądź na bieżąco z naszymi nowościami i promocjami. Po potwierdzeniu swojego adresu e-mail otrzymasz jednorazowy kod rabatowy na pierwsze zamówienie.